గత 20 సంవత్సరాలుగా గ్రామీణ పేదలకు జీవనాడిగా ఉన్న మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (MGNREGA) మారబోతోంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం ‘వికాసిత భారత్ ఉపాధి మరియు జీవనోపాధి మిషన్ (గ్రామీణ్) కోసం హామీ’ లేదా VB-G RAM G బిల్లు-2025 ను లోక్సభలో ప్రవేశపెట్టింది.
మరి పాత ప్రణాళికతో పోలిస్తే ఈ కొత్త బిల్లులో ఏముంది? దీనివల్ల సామాన్యులకు ప్రయోజనం కలుగుతుందా లేదా హాని కలుగుతుందా? ప్రతిపక్ష పార్టీలు దీన్ని ఎందుకు వ్యతిరేకిస్తున్నాయి? పూర్తి సమాచారం ఇక్కడ ఉంది.
ముందుగా అర్థం చేసుకుందాం: ప్రస్తుత MGNREGA అంటే ఏమిటి? (సందర్భం: ప్రస్తుత MGNREGA అంటే ఏమిటి?)
కొత్త బిల్లు గురించి తెలుసుకునే ముందు, మన గ్రామాల్లో చాలా సంవత్సరాలుగా అమలులో ఉన్న పథకం గురించి స్పష్టత కలిగి ఉండటం ముఖ్యం. ‘మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం’ (MGNREGA) అనేది గ్రామీణ భారత ప్రజల జీవనోపాధి భద్రతను పెంచే లక్ష్యంతో అమలు చేయబడిన విప్లవాత్మక పథకం. దేశంలోని ప్రతి గ్రామీణ కుటుంబానికి ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో కనీసం 100 రోజుల హామీ వేతన ఉపాధిని అందించడం దీని లక్ష్యం. ఈ పథకం కింద, శారీరక శ్రమ అవసరమయ్యే నైపుణ్యం లేని పని చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఏ వయోజన సభ్యుడైనా తమ గ్రామ పంచాయతీలో ఉద్యోగానికి దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు. గ్రామాల్లో పేదరికాన్ని నిర్మూలించడం, వలసలను నిరోధించడం మరియు గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయడం దీని ప్రధాన లక్ష్యాలు.
కొత్త బిల్లు ఏమిటి?
ఇప్పుడు కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ లోక్సభలో కొత్త బిల్లును ప్రవేశపెట్టారు. పైన వివరించిన 2005 నాటి పాత MGNREGA చట్టాన్ని రద్దు చేయడం మరియు కొత్త నియమాలతో ‘VB-G RAM G’ (రోజ్గార్ మరియు అజీవిక మిషన్ కోసం విక్సిత్ భారత్ గ్యారెంటీ) చట్టాన్ని అమలు చేయడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.
ముఖ్య లక్షణాలు & మార్పులు
అధికారిక ప్రభుత్వ పత్రాల ప్రకారం, కొత్త బిల్లులోని కీలక అంశాలు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:
- 125 రోజుల ఉపాధి హామీ: ప్రస్తుతం, MGNREGA కింద సంవత్సరానికి 100 రోజుల పని కల్పిస్తున్నారు. కొత్త బిల్లు ప్రకారం, దీనిని 125 రోజులకు పెంచుతారు .
- పని స్వభావం: బటన్ తొలగింపు మాత్రమే కాకుండా ఆస్తి సృష్టిపై ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతుంది. 4 ప్రధాన వర్గాలు ఉంటాయి:
- నీటి భద్రత
- గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాలు
- జీవనోపాధి సంబంధిత మౌలిక సదుపాయాలు
- తీవ్రమైన వాతావరణ సంఘటనలను నివారించడానికి పనిచేస్తుంది
- వ్యవసాయ పనులకు అంతరాయం కలగకూడదు: పంటకోత లేదా విత్తే సమయంలో రైతులు శ్రమ కొరతను ఎదుర్కోకుండా చూసుకోవడానికి, ఈ పథకం కింద సంవత్సరంలో గరిష్టంగా 60 రోజుల పాటు పనిని నిలిపివేయడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు అధికారం ఉంటుంది.
MGNREGA vs కొత్త బిల్లు: కీలక తేడాలు (పోలిక పట్టిక)
పాత పథకానికి మరియు కొత్త బిల్లుకు మధ్య వ్యత్యాసాన్ని ఈ క్రింది పట్టికలో సులభంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు:
| లక్షణాలు | పాత పథకం (MGNREGA) | కొత్త బిల్లు (VB-G RAM G) |
|---|---|---|
| పని దినాలు | 100 రోజులు | 125 రోజులు |
| జీతం సబ్సిడీ | 100% కేంద్ర ప్రభుత్వం | 60% కేంద్రం: 40% రాష్ట్రం (ప్రతిపాదిత) |
| పంట విరామం | నిర్దిష్ట నియమం లేదు. | 60 రోజులు పని నిలిపివేతకు అనుమతి ఉంది. |
| ప్రాజెక్టు స్వభావం | హక్కుల ఆధారిత | మిషన్ మోడ్ |
ఈ ప్రాజెక్ట్ వల్ల ఎవరు ఎక్కువ ప్రయోజనం పొందుతారు?
కొత్త బిల్లు అమలు చేయబడితే, గ్రామీణ ప్రజల కింది వర్గాలకు ప్రత్యక్షంగా ప్రయోజనం చేకూరుతుందని ప్రభుత్వం పేర్కొంది:
- గ్రామీణ కూలీ కార్మికులు: సంవత్సరానికి అదనంగా 25 రోజులు పని పొందడం ద్వారా, ప్రతి కుటుంబం యొక్క వార్షిక ఆదాయం పెరుగుతుంది.
- వ్యవసాయ సంఘం: పంటకోత మరియు విత్తనాలు వేసే కాలంలో ఈ ప్రాజెక్టు పనులను తాత్కాలికంగా నిలిపివేయడం ద్వారా, రైతులు వ్యవసాయ కార్యకలాపాలకు కూలీ కార్మికులను సులభంగా పొందగలుగుతారు.
- గ్రామ పంచాయతీలు: కేవలం మట్టి పనులు చేయడానికి బదులుగా, రోడ్లు, సరస్సులు మరియు కాలువలు వంటి ‘శాశ్వత ఆస్తుల’ను నిర్మించడం ద్వారా గ్రామాల మౌలిక సదుపాయాలు అభివృద్ధి చేయబడతాయి.
- మహిళలు: MGNREGA లాగే, ఈ పథకంలో మహిళలకు ప్రాధాన్యత కొనసాగుతుంది మరియు వారికి ఇంటి దగ్గర ఉపాధి కల్పించబడుతుంది.
వివాదం మరియు వ్యతిరేకత ఎందుకు ఉన్నాయి? (వ్యతిరేకత ఎందుకు ఉంది?)
ఈ బిల్లు ప్రవేశపెట్టినప్పటి నుండి ప్రతిపక్ష పార్టీలు తీవ్ర అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశాయి. ప్రధాన కారణాలు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:
- మహాత్మా గాంధీ పేరు తొలగింపు: పాత ప్రణాళిక నుండి ‘మహాత్మా గాంధీ’ పేరును తొలగించడంపై కాంగ్రెస్ సహా అనేక పార్టీలు వ్యతిరేకత వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.
- నిధుల విభజన: పాత MGNREGA పథకంలో, జీతాల మొత్తం (100%) ఖర్చును కేంద్ర ప్రభుత్వం భరించింది. కానీ కొత్త బిల్లు ప్రకారం, ఖర్చును కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు 60:40 నిష్పత్తిలో (అంటే 60% కేంద్ర, 40% రాష్ట్రం) పంచుకుంటాయని నివేదించబడింది. ఇది రాష్ట్రాలపై ఆర్థిక భారాన్ని మోపుతుందని ప్రతిపక్ష పార్టీలు వాదిస్తున్నాయి.
ప్రభుత్వ వైఖరి
మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ ప్రకటన:
“మేము మహాత్మా గాంధీ సూత్రాలను అనుసరిస్తాము. ఈ కొత్త బిల్లు గ్రామీణ భారతదేశాన్ని ‘అభివృద్ధి చెందిన భారతదేశం’గా మార్చడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. పేదలకు ఎక్కువ రోజులు (125 రోజులు) పని లభిస్తుంది మరియు అవినీతిని అరికట్టడానికి డిజిటల్ టెక్నాలజీని ఉపయోగిస్తారు.”
ఫైనల్ టేకావే
ప్రస్తుతానికి, ఇది కేవలం ‘బిల్లు’ మాత్రమే మరియు ఇంకా చట్టం కాలేదు. లోక్సభ మరియు రాజ్యసభ ఆమోదించిన తర్వాతే ఇది అమల్లోకి వస్తుంది. అప్పటి వరకు, పాత MGNREGA నియమాలు కొనసాగుతాయి.
ధృవీకరించబడిన మూలాలు:
– లోక్సభ కార్యకలాపాలు (డిసెంబర్ 17, 2025)
– ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో (PIB) విడుదలలు
– గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకటనలు